چرا باید نماز بخوانيم؟
باورهای دینی
1396/11/7

چرا باید نماز بخوانيم؟

رحمت الله حمیدی

مقدمه

یکی از مهم ترین دستوراتی که در اسلام سفارش زیادی به آن شده نماز است. نماز اولين واجب بعد از شناخت خداوند متعال، بهترين¬عمل، ستون دین، ظواهر و نماد دين، دژي محکم در برابر شيطان، نور ديده¬اي پيامبر اکرم(ص)، ميزان سنجش و پذیرش اعمال، و اولين پرسش روز قيامت است. سبک شمردن آن سبب بي¬نصيبي از شفاعت اهل¬بيت(ع)؛ کم شدن عمر، و کم شدن روزي، کدر شدن چهره، مستجاب نشدن دعا-ي خود¬شان و هم دعاي ديگران در حق او، و رفتن از اين دنيا با حالت گرسنه و تشنه، و گرفتاري در قبر و قيامت مي¬شود و مرز میان کفر و ایمان نماز است و تارک آن کافر و بی¬ایمان می‌باشد.(محمدي ري¬شهري:1389، ج6، ص227). نماز که چنين اهميت دارد و در دنيا و آخرت داراي برکات فراوان است، باز هم در جامعه عده¬اي هستند که نماز را سبک مي¬شمارند و يا ترک مي¬¬کنند. راستي چه عواملی باعث مي¬شود که نماز را با اين همه تاکيد سبک مي¬شماريم و يا ترک مي¬کنيم؟ عوامل فردی هم¬چون آشنايي نداشتن با معبود و مفاهيم نماز، و ندانستن فوايد دنيايي و اخروي نماز، و عوامل اجتماعي: هم¬چون خانواده، جامعه، و سبک زندگي انسان؛ در سبک شمردن و یا ترک کردن نماز دخيل است.

یکی از پاسخ‌هایی که در جواب این که «چرا نماز نمی‌خوانیم؟» این است که خداوند متعال به نماز ما نیاز ندارد و خالق و معبود بی‌نیاز است و ما به او نیازمندیم و نیازمندی به مقام و عظمت خداوند سازگار نیست؟ و دیگری این که آن قدر گناه کردیم که دیگر آب از سرمان گذشته است و با نماز که نمی‌شود جبران کرد. هم¬چنین چرا بعضی افراد که بیشترین نماز را می‌خوانند و در صف اول نماز جماعت هستند، ولی گناهش و حق خواری‌اش از همه بیشتر است؟ و اگر سوال کنیم چرا نماز نمی‌خوانید می‌گوید: همه نمی‌خوانند و در جامعه بی‌نمازی داد می‌زند و لذا ما هم نمی‌خوانیم تا بد نگویند. در این نوشتار تلاش می‌شود به این شبهات پاسخی داده شود.

مفهوم نماز

در ابتدا لازم است كه با مفهوم نماز آشنا شويم: مفهومي كه امروز از كلمه «نماز» در زبان فارسي و «صلوة» در زبان عربي مي فهميم، همين فريضه معلوم و معين است كه با اركان خاصه و مقدمات و مقارنات و شكل و هيات معين به قصد قربت پروردگار، أدا مي¬شود، كه اول آن تكبيرة الاحرام و آخر آن سلام است، كه يك اصطلاح شرعي و فقهي است كه شارع مقدس آن را وضع فرموده است. ليكن در اصطلاح لغوي «صلوة» يك معناي وسيع¬تري دارد و به معناي دعا و نيايش و درخواست و مطلق خواستن است. علت اين كه شارع مقدس هم نماز را، به نام «صلوة» ناميده، اين است كه «صلوة» در واقع يك نوع خواستن و دعا است. البته، دعايي خاص و ويژه، كه شارع مقدس آن را وضع كرده است(دعوتي:1375، ص13-15). 

نماز، كه نقش بنيادي و اساسي، در نزديك كردن و پيوند دادن انسان با خداوند متعال دارد، داراي اهميت و فوايدي است که در اين نوشتار سعي مي¬شود که گوشه¬اي از اهميت نماز نيز اشاره شود.

چرا بايد نماز بخوانيم؟

1. نماز در همه اديان بوده و هست.

نماز یکی از واجبات است که در همه ادیان بوده و هست و ما تنها کسانی نیستیم که نماز می‌خوانیم. قرآن کریم می‌فرماید:‌« َوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ وَ كانُوا لَنا عابِدِين؛ بر امت پشين کارهاي خير و به داشتن نماز و پرداخت زکات وحي کرديم و آنان فقط عبادت کننده¬گان ما بودند»(انبياء/73) و هم¬چنين در مورد حضرت زکريّا مي¬فرمايد؛ «وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْراب؛ حضرت ذکریّا در محراب نماز بودند که ملائکه او را صدا نمود.»(ال¬عمران/39) و هم چنین در مورد حضرت ابراهیم می‌خوانیم؛ «پروردگارا! من (يكى) از ذرّيّه‏ام را در وادى (و درّه‏اى بى‏آب و) بى‏گياه، در كنار خانه‏ى گرامى و با حرمت تو ساكن ساختم. پروردگارا! (چنين كردم) تا نماز برپا دارند، پس دل‏هاى گروهى از مردم را به سوى آنان مايل گردان و آنان را از ثمرات، روزى ده تا شايد سپاس گزارند»(ابراهیم/37) و سوره طه در مورد حضرت موسی(ع)، می‌فرماید: «همانا منم اللّه، جز من خدايى نيست، پس مرا بندگى كن و نماز را بپادار تا به ياد من باشى»(طه/14). و خداوند نماز را به حضرت عیسی(ع) سفارش می‌کنند؛ «و هر جا كه باشم، خداوند مرا مايه‏ى بركت قرار داده و تا زنده‏ام مرا به نماز و زكات سفارش كرده است.»(مریم/31). پس نماز یک واجب همگانی است و ریشه در تاریخ بشر دارد و ما تنها کسانی نیستیم که این واجب الهی را انجام می¬دهیم.

2. نماز تشکر از خدا است

اگر کسی به ما هدیه¬ای¬ دهد بر خود لازم می¬دانیم که از او به شیوه مرسوم در جامعه تشکر کنیم و اگر در قبال هدیه و لطف او ناسپاسی کنیم، فطرت و عقل ما و هم¬چنین جامعه؛ ما را سر زنش می‌کند که چه قدر انسان پست و ناسپاس هستیم. خداوند متعال که به ما عقل، هوش، زیبایی، بینایی، شنوایی، سلامتی و توانایی،‌ و نعمت‌های فراوان برای ادامه زندگی مثل هوا برای تنفس، رزق و روزی، سلامت تن و روان، عشق و محبّت، و اصلا خداوند همه چیز این عالم برای ما و در اختیار ما قرار داده است. بیاییم فرض کنیم که یک لحظه یکی از این نعمت‌های الهی را نداشته باشیم، چه اتفاق در زندگی ما می‌افتد. مثلا عقل نداشته باشیم، یا عشق و محبّت را از ما بگیرد؛ چه می‌شود؟ آیا می‌توانیم از فروشگاه تهیّه کنیم؟ و آیا غیر از خالق هستی کسی دیگری هست که رایگان این عشق و محبّت که نقط وصل ما انسان‌ها به همدیگر هست، بفروشند؟ چرا تاکنون فکر نکردیم که باید در قبال این همه هدیه و نعمت که خداوند به ما داده است، از او تشکر کنیم. و آیا کسی می‌شناسید که این همه هدیه مجانی مهمّ به شما عنایت نمایند؟. نماز عبادت و تشکر از خداوند است که این همه نعمت و هدیه رایگان به ما عنایت نموده و ما را غریق رحمت خویش قرار داده است و باید روزانه حداقل ده بار از او تشکر کنیم و به نماز بایستم و بگوییم؛ « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين؛ سپاسی خدایی را که پرورش¬دهنده و پرودگار همه جهانیان است‏»(حمد/1). نماز  بهترین نوع عبادت است برای کسی که ما را آفریده است؛«واعبدوا ربّكم الّذى خلقكم والّذين من قبلكم؛ عبادت كنيد پروردگارى را كه شما و نياكان شما را آفريد، هستى شما و همه از اوست‏»(بقره/21).

3. نماز ياد خدا است

انسان رنگ¬پذیر است و در شیوه زندگی زود رنگ می‌بازد و رنگ دیگری به خود می‌گیرد. برای این که انسان در سبک زندگی راه را گم نکند، باید الگو داشته باشد و در زندگی چه رنگ بهتر از رنگ خدایی که تمام لحظاتش رنگ و بوی الهی دارد و به یاد او باشد. برای اینکه زندگی ما رنگی پیدا کند که قابل تغییر نباشد و در لحظات زندگی مان غافل نشویم؛ باید به یاد خداوند متعال باشیم و این رنگ را در شیوه زندگی¬مان ثابت نگه داریم. نماز یاد خدا است و برای این که از یاد او غافل نشویم روزانه پنج بار او را یاد می‌کنیم. چرا که فرمود: «اقم الصلوة لذكرى؛ براى ياد من نماز به پا دار.»(طه/14) نماز ذکر و یادی است عملی، زبانی و قلبی، با روشى مخصوص و شيوه‏اى‏ ابتكارى كه اعضاى بدن از موى سر تا نوك پا در آن نقش دارند(قرآئتی: 1389، ص37) و نماز و یاد خدا مایه‌ی آرامش قلبی و روانی انسان می¬شود؛ «الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ؛ (هدايت شدگان) كسانى هستند كه ايمان آورده و دلهايشان به ياد خدا آرام مى‏گيرد. بدانيد كه تنها با ياد خدا دلها آرام مى‏گيرد»(رعد/28). آروزهای طولانی، مشغول شدن به زن و فرزند، آسایش و رفاه، تجارت و سرگرم کننده دیگر در زندگی سبب غفلت و فراموشی یاد خدا می‌شود. و برای اینکه در زندگی مان از یاد خداوند غافل نشویم، روزانه حداقل پنج بار نماز به پا می‌داریم و خالق هستی را یاد می‌کنیم.

4. نماز بندگي خداوند است

عبادت و پرستش فطری است و انسان خواه ناخواه یکی را می‌پرستد و برای همین است که در تاریخ بشریت بت¬پرستی رواج پیدا می‌کردند و امروز هم تقریبا نصف جمعیت جهان بت¬پرست هستند و پرستش در وجود و ذات انسان نهفته است. و حق است که انسان آن شیء وکسی را عبادت کند که سزاوار عبادت و پرستش است و او جز خالق هستی و آفریننده انسان نیست. او است که همه این جهان را آفرید و در اختیار انسان قرار داد و انسان را بر آنها مسلط ساخت. تمام حیوانات و موجودات زمین و آسمان را مسخر انسان ساخت و فرمود: «وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ؛ وخداوند شب و روز و خورشيد و ماه را در خدمت و بهره¬دهى شما قرار داد و ستارگان به فرمان او تسخير شده‏اند البتّه در اين امر براى گروهى كه تعقّل مى‏كنند نشانه‏هايى قطعى(از عظمت وقدرت وحكمت و رأفت) اوست‏» (نحل/12).  و در سوره حج آیه 35 آمده است: «آيا نديدى كه خداوند آنچه را در زمين است و نيز كشتى‏هايى كه به امر او در دريا مى‏روند براى شما رام كرده است و آسمان را نگاه داشته تا جز به فرمان او به زمين نيفتد؟ همانا خداوند نسبت به مردم رأفت و رحمت دارد.» و آیا سزاوار نیست که به ندای فطرت خویش گوش فرا دهیم و چنین آفریننده را بپرستیم؟ خدایی که همه این موجودات را با هدف اين که او را عبادت کنيم آفرید؛ «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون‏؛ من جنّ و انسان را نیافریدم مگر برای عبادت»(ذاریات/56). هدف آفرينش انسان پرستش و عبادت خداوند است که نماز یکی از بهترین و برجسته‌ترین اطاعت و بندگی او است(هاشمی:1392، ص71). 

5. نماز مایه آرامش در زندگي است

نیاز انسان به آرامش یکی از انیاز‌های فطری بشر است و نماز بالا‌ترین ذکر است و ذکر آرامش بخش دلهاست. وقتی انسان به دریای بیکران هستی وصل می‌شود و به قدرت بی‌نهایت تکیه می‌کند و به سرچشمه هستی متّصل می‌شود، احساس آرامش می‌کند. مثل این که انسان وقتی دچار مشکلات اقتصادی می‌شود و اطمینان دارد که کسی او را حمایت می‌کند، روانش آرام می‌شود و تکیه بر خالق و رازق هستی نیز به انسان آرامش می‌دهد و نماز حلقه وصل این تکیه‌گاه مخلوق بر خالق است. «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ؛ تنها با یاد خدا دلها آرام می‌گیرد»(رعد/28). مفسر گرانقدر حجت الاسلام قرائتی می‌نویسد:‌ «تنها مشكلى كه دنياى علم و صنعت امروز آن را حل نكرده، مشكل آرامش روحى است. هر روز آمار بيمارى‏هاى روانى، و مصرف قرص اعصاب زياد مى‏شود. هيچ چيز به انسان آرامش نمى‏دهد، جز ياد خدا و ايمان و انس و عشق و توكّل به او. آرى نماز ياد خداست و فقط با ياد خدا دل‏ها آرامش مى‏يابد. افرادى را مى‏شناسيم كه داراى قدرت، مال و علم هستند، امّا آرامش لازم را ندارند. در مقابل، افرادى تهيدست هستند كه به خاطر ايمان به سرچشمه هستى داراى قلبى آرامند، ديد و بينش و اعتقاد خاصّى دارند كه حوادث تلخ و شيرين را مى‏پذيرند و براى آنها تحليل منطقى دارند. آرى با ياد خداوند دل‏ها آرام مى‏گيرد و بهترين ياد خدا همان نماز است، كمبود امروز بشر علم و تخصصّ نيست، بلكه دل آرام است. نه فرعون‏ها و ابرقدرت‏ها دل آرام دارند، نه قارون‏ها، و نه ابولهب‏ها، و نه منافقان چند چهره (قرائتی:1389، ص45).

6. نماز سبب ایمنی از عذاب است

قرآن کریم از زبان کسانی که در دوزخ قرار گرفته و مورد عذاب درناک الهی هستند، می‌پرسد چه عوامل سبب شد که شما در آتش جهنّم قرار بگیرید؟ اولین پاسخ که می‌دهند این است که ما اهل نماز نبودیم. و پاسخ¬های بعدی که می‌دهد در حقیقت شرائط نماز کامل را می‌گوید که ما به فقراء کمک نمی‌کردیم و پیوسته با کافران و اهل باطل بودیم و روز قیامت و جزا را تکذیب می‌کردیم. نماز نجات¬دهنده نمازی است که انسان را از گناه باز بدارد ولی اگر انسان را وادار به کارهای نیک و دوری از کارهای بد نکند، این نماز کامل و ناجی نیست. و قرآن به بیان پاسخ اهل دوزخ چنین می‌پردازد: «فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ؛ عَنِ الْمُجْرِمِينَ؛ ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ؟ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ، وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ، وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ، وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ، حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ.؛ هركسى در گرو چيزى است كه كسب كرده است. مگر اصحاب يمين، كه در باغ‏هاى بهشتى از مجرمان مى‏پرسند: چه چيز شما را روانه دوزخ كرد؟ گويند: ما از نمازگزاران نبوديم. و افراد مسكين را اطعام نمى‏كرديم و با اهل باطل در سخنان باطل فرو مى‏رفتيم و پيوسته روز جزا را تكذيب مى‏كرديم تا آن كه مرگ به سراغ ما آمد.»(مدثر/40-47).

7. نماز سبب آمرزش گناهان می‌شود

نماز مانند چشمه آبی می‌ماند که روزانه چندین بار انسان خودش را در آن چشمه شستشو می¬دهد تا بدن چرکین او از آلودگی‌ها پاک و تمیز شود. اگر انسان که در بیماری غفلت فرورفته و به گناه آلوده می‌شود روزانه چندین بار خود را در چنین چشمه زلال که او را از آلودگی پاک می‌کند شستشو دهد، از غفلت بیدار شده و گناهانش بسان چرک بدن از او زدوده شده و پاک می‌شود. امام علی(ع) می‌فرماید: «نماز به چشمه آبی می‌ماند که در جلو خانه‌ای شماست و روزانه پنج بار خود را در آن شستشو می‌دهد؛‌ با پنج بار شستن در شبانه روز دیگر چرگی بر بدن باقی نمی‌ماند و با پنج بار خواندن نماز در شبانه روز دیگر گناهی باقی نمی‌ماند»(محمدى رى شهرى:1389، ج‏6؛ ص280) و قرآن کریم در مورد این که نماز باعث بخشش گناهان می‌شود می‌فرماید: «وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى‏ لِلذَّاكِرِينَ؛ و نماز را در دو طرف روز و اوايل شب بپادار، (زيرا) بدرستى كه كارهاى نيكو (همچون نماز)، بدى‏ها را محو مى‏كند، اين (فرمان)، تذكّرى است براى اهل ذكر. (هود/ 114) نماز از بهترین حسنات است که به پا داشتن آن سبب محو گناهان می‌شود. از امیر بیان علی(ع) وارد شده که فرمود: «الصَّلواتُ الخَمسُ كفّارةٌ لِما بينَهُنَّ ما اجتَنَبتَ مِن الكبائرِ، وهِي التي قالَ اللَّهُ: إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ» نمازهاى پنجگانه، گناهانى را كه در فاصله آنها مرتكب شوى، به شرط آن كه از گناهان كبيره دورى كنى، مى‏پوشاند و همين نمازهاست كه خداوند فرموده است: «همانا خوبيها بديها را از بين مى‏برد»(همان، ص281).

8. نماز انسان را از گناه باز می‌دارد

اگر در حال رانندگی بدانیم که کسی مراقب ما نیست و اطمینان داریم که جریمه هم نمی‌شویم، براحتی خلاف می‌کنیم. اگر بدانیم که در مسیر راه پلیس کمین کرده و یا دوربین‌های مدار بسته حرکات ما را ضبط می‌کند و جریمه می‌شویم به راحتي هرکاري را نمی‌کنیم. و اگر ما جهانی را فرض کنیم که کسی در کمین ما است و یا دوربین‌های مدار بسته حرکات و رفتار ما را ضبط می‌کند، به راحتی هرکاری و گناهی را مرتکب نمی‌شویم. مگر این که از وجود کسی که مراقب رفتار ماست، غافل شویم. برای اینکه دچار مرض غفلت نشویم باید همیشه یاد آن کسی که ناظر اعمال و رفتار ماست باشیم. چرا او در همه جا حاضر و ناظر است؛ «أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَ‏ اللَّهَ‏ يَرى‏؛ آيا انسان نمي¬داند که خداوند همه عمالش را مي¬بيند.»(علق/14) و پنج بار نماز در شبانه روز براي ذکر و ياد خداوند است که انسان را از خواب غفلت بيدار کنند؛«إِنَّني‏ أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدْني‏ وَ أَقِمِ‏ الصَّلاةَ لِذِكْري‏؛ همانا منم اللّه، جز من خدايى نيست، پس مرا بندگى كن و نماز را بپادار تا به ياد من باشى‏» (طه/14) و اگر انسان همیشه به یاد معبود خود باشد، گناه نمی‌کند و برای همین است که می‌گویند نماز جنبه پیشگری دارد و قرآن کریم می‌فرماید: «اتْلُ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتابِ وَ أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تَصْنَعُونَ؛ آنچه را از كتاب (آسمانى قرآن) به تو وحى شده تلاوت كن و نماز را به‏پادار، كه همانا نماز (انسان را) از فحشا و منكر باز مى‏دارد و البتّه ياد خدا بزرگ‏تر است و خداوند آنچه را انجام مى‏دهيد، مى‏داند»(عنکبوت/45). از این آیه استفاده می‌شود که اگر نماز انسان را از فحشا و منکر باز ندارد، باید در قبولی و درست بودن نماز خود شک کند. و به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله گفته شد: فلانى هم نماز مى‏خواند و هم خلاف مى‏كند، فرمود: «ان صلاته تنهاه يوما» (طبرسي:1372، ج8، ص447) بالاخره نماز او روزى نجاتش خواهد داد. و هم¬چنین امام صادق عليه السلام فرمود: «هر كسى دوست دارد قبولى يا ردّ نمازش را بداند، ببيند نمازش او را از فحشا و منكر باز داشته است يا نه. سپس امام(ع) فرمود: «فبقدر ما منعته قبلت منه»(همان) به اندازه‏اى كه نماز، انسان را از منكرات باز مى‏دارد، به همان اندازه قبول مى‏شود.(قرائتي:1389، ج7، ص150). اگر کسي واقعا به شرائط نماز توجه کند، يعني به مکان و آب و لباس  نماز توجه کند که نجس و يا مال ديگري نباشد و به شرائط ديگر نماز توجه کند و حتي در تغذيه خود دقت کند که اگر من خداي نکرده مسکر را بنوشم چهل روز اثر آن باقي است و اگر رفتار درستي با خانواده و دوستانم نداشته باشم تا زمانی که آشتي نکردم، نمازم قبول نمي¬شود و اگر فلان گناهي را مثل غيبت مرتکب شوم در نمازم مشکل ايجاد مي¬شود. و اگر نمازگزار واقعي باشم بايد شرائط نمازگزاران را داشته باشم که قرآن تبيين مي¬کنند. يعني اهل اقامه نماز، و انفاق، ادای آمانات، اقامه شهادات و اعتقاد به آخرت و حساب و کتاب باشيم و گناه و فحشاء را مرتکب نشويم.(نساء/162 و معارج 24-31). 

6. نماز رهايي انسان از شر شيطان

قرآن کريم شیطان را دشمن قسم‌خوردة انسان معرفی می‌کند؛ «قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ؛ ابليس گفت: به عزّت تو سوگند كه همه(ى مردم) را گمراه خواهم كرد»(ص/82). او حاضر نشد در برابر روح خدا که در کالبد انسان دمیده شده بود سجده کند؛ و برای کسانی که در مقابل خداوند سجده نمی‌کنند، ارادت ویژه‌ای دارد و کسانی که نماز می‌خوانند بینی شیطان را به خاک می‌مالند. در حدیث از امام زمان(عج) می-خوانیم؛ «مَا أَرْغَمَ أَنْفَ الشَّیطَانِ أَفْضَلُ مِنَ الصَّلَاةِ فَصَلِّهَا وَ أَرْغِمْ أَنْفَ الشَّیطَان؛ هیچ چیز به مانند نماز، بینی شیطان را به خاک نمی¬ساید، پس نماز بگذار و بینی ابلیس را به خاک بمال»(ابن بابويه: 1395؛ ج2، ص520). پیامبر اکرم صلی الله و اله و سلم فرمود؛ «همواره شیطان از کسی که بر نمازهای پنچ‌گانه‌اش مراقبت می‌کنند فرار می‌کند، ولی اگر شخصی نمازهایش را تباه کرد، شیطان بر او جرأت پیدا می‌کند و او را به ارتکاب گناهان بزرگ وادار می‌کند.»(کليني: 1430ه ق، ج6؛ ص20).

نتیجه¬گیری

نماز بهترین وسیله ارتباطی انسان با خالق هستی است که فوائد زيادي دارد که در اين تحقيق به برخي از آن¬ها پرداخته شده است. بنابراین در اینجا می¬توانیم دلایل خواندن نماز را در چند بند خلاصه کنیم،

1. نماز می‌خوانیم چون نماز قانون عبودیت و وسیله ارتباطی همه ادیان است که ما از آن استثنا نیستیم.

2. نماز می‌خوانیم تا سپاسگزار نعمت‌هایی باشیم که به ما از جانب آفریننده هستی هدیه شده است. 

3. نماز می¬خوانیم چون نماز یاد خداوند است که در تمام لحظات زندگی‌ نیازمند به این ارتباط هستیم.

4. نماز می‌خوانیم چون بنده آفریننده¬ای هستیم که بهترین موجودش را آفرید و فلسفه خلقتش را در عبادت بیان نمود. 

5. نماز می‌خوانیم چون نماز انسان را به قدرت بی‌نهایت متصل می‌کند تا سبب آرامش در زندگی فردی و اجتماعی ما می‌شود.

6. نماز می‌خوانیم چون نماز سبب ایمنی ما از عذاب دردناک الهی می‌شود.

7. نماز می‌‌خوانیم چون نماز سبب آمرزش گناهان و پاکی ما می‌شود. 

8. نماز می‌خوانیم چون نماز انسان را از گناهان بازداشته و جنبه‌ بازدارند‌گی از گناه را دارد . 

9. نماز می¬خوانیم چون نماز پوزه شیطان را به خاک می‌مالد و ما را از دام‌هایش نجات می‌دهد.

منابع:

1) ابن بابويه، محمدبن على، كمال الدين و تمام النعمة، 2جلد، اسلاميه - تهران، چاپ: دوم، 1395ق.

2) ابن خلف تبريزى، برهان قاطع، تحقيق محمد معين، نرم افزار پرسمان3، مرکزتحقيقات کامپيوتري علوم اسلامي نور.

3) برهان قاطع، فرهنگ دهخدا، انتشارات دانشگاه تهران، نرم افزار پرسمان3، مرکزتحقيقات کامپيوتري علوم اسلامي نور. 

4) دعوتي، سيد ابوالفتوح، نماز يعني رهبري، قم، انتشارات ستاد اقامه نماز، چاپ دوم، 1375.

5) طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن، ج8، ص447، ناصر خسرو - ايران - تهران، چاپ: 3، 1372 ه.ش.

6) قرائتى ؛ محسن ، يكصد و چهارده نكته در باره نماز، مركز فرهنگى درسهايى از قرآن - تهران، چاپ: نوزدهم، 1389.

7) قرائتى، محسن، تفسير نور، مركز فرهنگى درسهايى از قرآن - تهران، چاپ: 4، 1389.

8) كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي(ط - دار الحديث)، 15جلد، موسسه علمى فرهنگى دار الحديث، سازمان چاپ و نشر - ايران - قم، چاپ: 1، 1430 ه.ق.

9) هاشمی، جعفری‌پور، آتشین‌صدف: این گونه پاسخ دهید، مرکز تخصصی ستاد اقامه نماز، چاپ اول، 1392.